در ستایش مولای متقیان امیر المومنین حضرت علی (ع)

                           در ستایش مولای متقیان حضرت علی بن ابیطالب امیرالمومنین

 قبل از اینکه وارد بحث شوم بایست از زمان اشنایی با نام وسیره و مقام ومنزلت مولای متقیان  حضرت علی بگویم وامشب نیر شب ولادت امام هفتم است به فال نیک گرفتم واین نوشتار را نوشتم  ، در خانه وخاندان ما به جهت نسب ، بسیار حریم وحرمت ومقام ومنزلت خاندان اهل بیت پیامبر اکرم گرامی شمرده می شده در شجره نامه ما  پدربزرگم مرحوم ایت الله سید محمد باقر ابهری خوانساری است که ازروحانیت معظم ومکرم بوده که سالها درعصر نوجوانی وجوانی از زادگاهش درسن ۱۴ سالگی  هجرت نموده  ودر شهر  نجف اشرف عراق کسب فیض نموده وسپس به زادگاه خود شهر خوانسار بازگشته تا اخر عمر شریف خود درهمان شهر زیست واکنون نیز مقبره ایشان در همانجاست . من در قبل از ورود به دبستان با نام مبارک حضرت علی ع  اشنا شدم ان زمان تصویر های مختلفی از شمائل آیشان  کشیده می شد یادم هست در ان ایام ماهانه پول توجبیبی که از مرحوم پدر بزرگوارم سید عباس ابهری  می گرفتم جمع کردم ویک نهج البلاغه در قطع وزیری  به قیمت شش تومان خریداری نمودم از طرفی خوشحال بودم که پول توجبیی خود را موفق شده بودم پس اندازکنم وخوشحال از ان اینکه کتابی تهیه کرده بودم که شبهای زیادی در اندیشه خرید ان به خواب رفته بودم این کتاب یک جلد مشگی خوشرنگ داشت که به خط سفید رنگ نام مقدس ومبارک  امیرالمئومنین حضرت علی (ع )درج شده بوده به قلم سید رضی که در سال ۴۰۰ هجری قمری می زیسته  خوب برای من جالب بود که این سید رضی کیست که نام او در روی کتاب مبارک مولای متقیان درج شده یادم هست برای اینکه متوجه بشوم سید رضی کیست وبارها  مقدمه کتاب را خواندم البته در ایام دبستان خواندن ونوشتنم در حد معمولی بود وخواندن کتب غیر درسی سخت بود بخضوص اینکه این کتاب یک صفحه به رسم الخط عربی وصفحه مقابل فارسی بودکه شاید حدود ششصد صفحه بود برخی کلمات در داخل پرانتر و نازک تر و ریز تر درج شده بود وکتاب تایپ روزنامه نداشت وبه رسم الخط   ثلث  درج شده بود لذا شوق وکشش من بسیار زیادتر بود که کتابی را مطالعه می کردم که به خط ثلث بود چون این کتاب با سایروسایز کتابهای دیگر  در قد وقامت ومحتوی و سبک نگارش ونوع مطالب فرق  کلی داشت این کتاب برای من که در دبستان بودم بسیار جالب بود چون شفتیه نام ومرام مولا علی شده بودم کلمات و جملات بامتانت و صلابت ادا شده بود وشجاعت ومردانگی گذشت عدل مروت را بخوبی می شددر قالب کلمات درک کرد بایست گفت همین قدر در وصف نهج البلاغه که :

آن دم که با تو باشم یکسال هست روزی /وان دم که بی تو باشم یک لحظه هست سالی                       

 این کتاب انقدر مرا بخود جذب کرده بود که دلم می خواست زودتر بزرگ شوم و به توانم خصلت های مولا را  داشته باشم اما افسوس که حقیر کجا ومقام منزلت مولا کجا  .از اینکه می دیدم مولا علی درویش مسلک بودند و به نان جوین بسنده داشتند و در رکاب حضرت پیامبر اکرم تا  مرز شهادت پیش می رفتندواز گرفتن حقوق ضعفا دریغ نمی کردندوبه زرق وبرق ونام ونان وشهد شیرینی دنیا بی علاقه بودند  بسیار برایم جالب بود که این امام علی کیست که شاعران در وصفش آنقدر ناتوان بودندکه در اوصافش زبان آنان قاصر والکن است  و همه مردم از تمام اصناف وطبقات مولا علی را از خود می دانستند یادم هست پدرم روزی به خانه امدند یک کاغد بزرگ در دست داشتند که به خط بسیار زبیا ثلث روی کاغذ A3 جمله مشهور  "یاعلی مدد "  به خط استاد منظوری درج شده بود که پدرم در دیوار اتاق نصب نمودند ومن از این خط زبیا واین جمله ونام مبارک حضرت علی بسیار به وجد امده بودم وشاید این کاغذ سالها سال در همان سینه دیوار اتاق نصب بود و ما همیشه روزی چندین نوبت این کلمه را مشاهده می کردیم وبه قول امروزی ها انرژی مثبت می گرفتیم واین کلمه یاعلی مددسبب شد  من همان دوران دبستان  در مسجد با  کلمات قصار ۴۰ گانه حضرت علی اشنا کرد که همیشه می گفتم بایست به سفارش این ابر مردتاریخ اسلام عمل کنم یا لااقل مقید باشم  واگر عمل نکردم حداقل حفظ کنم خلاصه اینکه در ایام طفولیت و نوجوانی وجوانی هیچ کتابی وهیچ شخصیت وهیچ انسانی مرا به اندازه مولا علی تحت تاثیر قرار نداده بی شک مطمن هستم مقام ومنزلت این انسان جاودانه از ازل تا ابدباقی است و خوشحالم از اینکه یک انسان خاکی می تواند به افلاک سربکشدو فرشتگان به مقام ومنزلت او غبطه بخورند مگر می شود یک انسان عادی علی شود می شود یک انسان عادی عدالت خدا شود آری این جایگاه را خود مولا علی برای خود رقم زده با تزکیه نفس روزه نماز جهاد حج زکات شجاعت بخشش گذشت ایثار مردانگی .و....پس می شود به این جایگاه نزدیک شد حضرت علی ثابت کرد که انسان خاکی می تواند فخر کائنات واشرف مخلوقات شودبایست بگویم  که کتاب نهج البلاغه به ترجمه وتفسیر های گوناگون در طول عمر خویش خواندم و  هر کدام به سبک وسیاق خاصی نگارش شده بوده برخی در ادبیات امیر عرب مولا علی در نهج البلاغه  سر به ستایش وتکریم وتعظیم او پرداختند وبرخی در عرفان  این شیر مرد روز  وزاهد شب سخنانان گفتند برخی اورا  عبدمخلض خدا ونحوه عبادتُ او رایادنمودند وبرخی در شیوه مدیریت و مردم داری وتعلیم وتربیت او زبان به سخن گفتند وخلاصه هر نویسنده واهل قلم علی را در جایگاه خاضی  پیدا نمودند  که فوق ادمیان وکروبیان است این علی کیست که همه شیفته اوشدند او فرزندخصال خویشتن خود است ونشان داد که این جایگاه گرچه دسترسی به ان دشوار وبعید است اما می شود با عبادت وبندگی وپرهیز کاری حداقل به  جایگاه انسانی اسلامی الهی  را از دور مشاهده  نمود یادم هست در کتاب نهج الباغه که مرحوم حجت السلام محمد دشتی ترجمه وتفسیر ونگارش نمودند در مقدمه می نویسند: که استاد عرب مسیحی به نام جرجی زیدان گفته من انقدر شفیته علی شدم که دویست بار نهج الباغه را خواندم ولذت بردم و مرحوم محمد دشتی می نویسند که بایست این عرب مسیحی را بجای جرجی زیدان مسیحی  اورا جرج زیدان علوی نامید که موفق شده دویست بار در کتاب مولا علی غور ومطالعه کند وایشان یعنی مرحوم محمد دشتی می نویسند که من که شیعه علوی هستم به غیرت مسلمانی وشعیه خودم برخورد که چرا انقدر مانند این مسیحی مطالعه در نهج البلاغه نکردم در تمام گفتار وخطبه ها ونوشتار حصرت علی فکر دانا بیدار اسلام شناس ودرد اشنا وحکیم  خردمندی را مشاهده می کنیم که نظیر ندارد همیشه در همان ایام که به دبستان می رفتم در تعجب بودم چرا این کتاب ارزشمند در کتب دبستانی ودبیرستانی ودانشگاهی کمتر مورد توجه قرار گرفته شاین ذکر است من در طول عمر خویش بسیار کتاب خواندم انواع رمان های غربی وکتابهای تاریخی ادبی اجتماعی و... یادم هست روزی در سال ۱۳۶۲ از تهران می خواستم به زیارت حضرت امام رضا ع بروم در فرودگاه مهر آباد  کتابی دیدم به نام سیری در قلمرو نهج البلاغه به قلم استاد شهید مطهری یادم هست که کتاب را در فرودگاه و هواپیما و هتل در مشهد ساعتها وچندین بار خواندم و لذت بردم که شهید مطهری انقدر زبیا با قد وقامت قداست قدرت وارزش کتاب بخوبی تصویر سازی نمودند و خاطرات خود واشنایی خودشان را بیان نمودند آری ما بایست به توانم از این ابر مرد بشریت الگو سازی کنیم حقیقتا کتاب نهج البلاغه به مثابه یک مملکت می ماندیادم هست در همان دوران دبستان فرمان حکومتی که مولا علی به مالک اشتر نخعی دادند برایم بسیار  جالب بود چرا که اضناف جامعه را بخوبی وصف کرده بودند حضرت در ان فرمان تاریخی می فرمایند ای مالک مردم در برابر تو دو گونه هستند یا هم دین توهستند که با تو برادر هستند یا غیر هم دین تو هستند که با تو برابر در پیشگاه خداوند وای مالک مردم مانند دندانه های شانه هستند آری امام علی  ابر مجاهد شکست نا پذیر عالم اسلام است.در خصوص امام مولا علی تاکنون خیلی کتاب در تفسیر وشخصیت و سایت و  و بلگ ایجاد شده که شاید همگی هنوز در وصف این شخصیت بازمانده اندقدری از باب آشنایی خود با نهج البلاغه گفتم که این کتاب یار وقارما بود در طول گذشت زمان بوده وبه قول سعدی شیرازی رفیق گرمابه گلستان  بوده ویکی از محاسن نهج البلاغه این است که به ادمی این باور را در او زنده کند که غرور وغره مشو به مال واموال و قدرت اسم رسم نام نان که همگی رفتنی هست و آرزوی زیاده نداشته باشید این کتاب مرتب یاد مرگ وقیامت و واقعه هولناک انجا را به وصف کشیده واز خطر وخاطرات این سفر یادکرده تصویر سازی به قدری قوی است که مخاطب شرایط خودرا در واقعه قیامت به چشم قلب می بیندواز کم وکاستی ها وکمبود وها ورنج هاوشکست ها و بی اعتنایی ها انسان احساس درد والام نمی کند می داند او را خدای تعالی برای هدف مقدس افریده حضرت علی در این کتاب می فرماید شگفتا از ادمی که خداوند روزی دنیا اورا تضمین نموده واین انسان نگران روزی دنیاست در حالیکه خداوند هیچ تصمین برای اخرت مردم نداده ومردم نگران وبیمناک انجا نمی باشند خوب این گفتار حضرت مولاامام  علی ع ارامش خاطر ومتانت و دلگرمی به ا نسان می دهد در این کتاب یاد می دهد که فرد فریفته تجملات وزرق وبرق دنیا وشهد وشیرینی دنیا نشود بداند خوش وناخوشی وسلامت وناسلامتی برای همگان است و کسی در این دنیا از امتحان وابتلا دور نیست خوشبخت انسانی که هدفش ساختن سرای اخرت باشد واز این خاکدان دنیا توشه بر گیرد ای کاش این کتاب شریف نهج البلاغه بصورت کامل در متون درسی دبستان دبیرستان دانشگاهی تمام رشته ها تدریس می شد چون قدرت بصیرت وعقل می دهد ادمی دونوع عقل داردیکی عقل معاشی ودیگری عقل معادی و بهتر انکه فرد عقل معاشی وعقل معادی را باهم داشته باشداز قدیم گفتند کتاب دوست داناهر فردی است خوشا به سعادت انسانهایی که این کتاب را بخوبی خوانده اند ومطالب اران در مقام عمل یاد گرفتند و هنر عمل کردن را دارندبه نظرم کتاب نهج البلاغه کامل ترین شیواترین کتابی است که بعد از قران نگارش شده البته قران کلام خالق است ونهج البلاغه کلام مخلوق خاص خدا وعبدمخلص خدا حضرت امیر است سخن حضرت امیر شامل همه اقشار است به همه سفارش می کنند لیکن هر قشر وصنف در جامعه با شرایط خاص خودش. سخن نهج البلاغه نه تنها در زمان خودش جذاب بود بلکه اکنون که چهارده قرن می گذرد بحث خداشناسی، اسلام شناسی ،جامعه شناسی، انسان شناسی، دشمن شناسی، مردم شناسی، آسیب شناسی اجتماعی، روان شناسی ، کودک شناسی ،فقرشناسی ،هنرشناسی و..... همگی در سخنان خطبه ها فرمان های مولا علی مشاهده می شود او مرد همه زمان ها است این کتاب عظیم نهج البلاغه به ادمی روحیه تازگی طراوات شادابی مردانگی گذشت ایثار عدل و جود می دهد به ادمی می اموزد که زندگی هدف دار وجهت دار است زندگی پر از طوفانها وحوادث و پیشامدهای گوناگون است و بایست ادمی سعی کند در برابراین موج کوبنده و  ویرانگرآمادگی مبارزه داشته باشد به داند قطحی وخشکسالی فقر وگرفتاری و از دست دادن نزدیکان و خوار شدن وذلیل شدن وناملایمت فراوان است به قول شاعر که می گوید :گرچه یاران فارغند از یادمن /ازمن ایشان را هزاران یادباد/ وبایست انچنان آدمی  قوی وقدر باشد که بداند دنیا سرای امتحان وابتلا ست واین دنیا جای خوشگذرانی وعیش ونوش غفلت وبی خبری نیست به ادمی می اموزد که دنیا مدیر ومدبر چون الله دارد و او در زمان قیامت تک تک نامه بندگان را رسیدگی خواهد کرد پس آدمی بایست ضد ضربه باشد قوی وتوانمند باشد سرباز حکومت دین الله باشد در جایی از این کتاب شریف نهج البلاغه می فرماید تو عزت را نزد کافران می جویی یا نزد خدا چون معیار وملاک بسیار متفاوت است نگرش حضرت علی در کتاب شریف بدان شیوه  است که از یکطرف به ادمی می اموزدکه این دنیا سرای امتحان وابتلا است و سراسر زندگی  در معرض این  ازمایشات الهی قرار می گیردپس ادمی بایست از افت های دنیا پرهیز کند بداند خوشی ان اندک ومشگلات نیز زودگذر است و اساسا پایداری در هیچ چیز آن نیست اسم ورسم ان  نام نان شهد شیرینی زرق وبرق همه فنا شدنی است به ادمی تفکر جدید می دهد که تمام توان وتلاش خودرا برای رضای خالق کن وبی اعنتا به نامهربانی جهان باش ما معمولا دوست داریم که همیشه دنیا بر وفق مراد ما باشد واگر روزی بر میل ما نباشد آه وناله وفغان وفریاد بر می داریم که این سبک وسیاق دشوار است و کمرمان در طوفان حوادث شکسته ودرمانده ورانده ومانده شدیم اما مولا علی (ع) در نهج البلاغه به ما می اموزد که دنیا جای راحتی وخوشی نیست   حافظ می فرماید :باغبانا زخزان بی خبرت می بینم /آه از ان روز که که بادت گل رعنا ببرد.یا جایی دگر حافظ می گوید رهزن دهر نخفته ست مشو ایمن از او / اگر امروز نبرده ست که فردا ببرد. مولا حضرت علی (ع) در فصاحت  وبلاغت بی نظیر است در تصویر سازی وتمثیل صاحب سبک است او می خواهد که انسان بحق خلیفه الله باشد . انسان مظهر عدل علی باشد او معلم جامعه است به قول حافظ باغبان گرپنج روزی صبحت گل بایدش /برجفای خارهجران صبربلبل بایدش  حضرت علی اسطوره مقاومت ایثار عدالت وتندیس پاکی عفت ایمان اخلاص است او به مثابه اقیانوسی است که هرکه قایق کوچک خودرا در این اقیانوس بی انتها انداخت قطعا ره رستگاری وسعادت را خواهد دید روز وصل دوستداران یادباد / یاد بادآن روزگاران یادباد/     

                             

این نوشتار ادامه دارد.............خرداد۸۸ شهرام ابهری